Zostałeś zalogowany. Za X sek. strona zostanie przeładowana.
×zamknij
Korzystaj z serwisu jako: Dzięki temu otrzymasz treści dopasowane do Twoich potrzeb.
Zobacz również:
< powrót

Verdi Giuseppe (1813-1901)

epoka: romantyzm

Jeden z najważnejszych kompozytorów XIX wieku. Jego arcydzieła dominują w repertuarach teatrów operowych świata, a arie takie jak La donna è mobile z opery Rigoletto znajdują się w szerokim obiegu kultury

Giuseppe Verdi, il. Roberto Focosi

Pochodził ze skromnej rodziny żyjącej w wiosce Le Rencole. Podstawowe wykształcenie muzyczne zdobył w pobliskim Busseto. Jego edukację wspierał prezes tamtejszego Towarzystwa Filharmonicznego, Antonio Berezzi (ojciec jego przyszłej żony). Talent Verdiego stał się szerzej znany, gdy podczas jednej z mszy zastąpił miejscowego organistę. Niemniej, gdy ubiegał się o przyjęcie do konserwatorium w Mediolanie, nie przyjęto go ze względu na wiek i braki w technice pianistycznej, a jego młodzieńczych kompozycji nie wzięto pod uwagę. Dalszą naukę podjął więc prywatnie. W wieku 23 lat poślubił Margheritę Berezzi, został nauczycielem i dyrygentem mediolańskiej orkiestry. Trzy lata później wystawiono z pewnym sukcesem w La Scali jego pierwszą operę Oberto. Porażka kolejnej kompozycji, opery komicznej Un Giorno di regno (Dzień królowania) zbiegła się ze śmiercią dwojga dzieci i żony kompozytora. Załamany Verdi był bliski rezygnacji z kariery, ale za namową jednego z przyjaciół, podjął kolejną operową próbę.

Premiera Nabucco (Nabuchodonozor) okazała się sukcesem, co przyznał nawet ówczesny mistrz włoskiej opery, Gaetano Donizetti, stwierdzając: — A jednak geniusz!

Kolejne opery Verdiego, Lombardczycy oraz Joanna d`Arc, osnute wokół tematu walki wolnościowej, odczytywane były jako aluzyjne nawiązanie do ruchu wyzwoleńczego Włoch spod panowania Habsburgów, a jego arie zyskały charakter zakazanych rewolucyjnych pieśni. Tymczasem przemianę w jego życiu prywatnym przyniosła śpiewaczka Giuseppina Strepponi, z którą Verdi związał się na resztę swego życia. Razem wychowali dwójkę jej dzieci, później zaś zaadoptowali małą kuzynkę kompozytora, Filomenę. Dyplomatyczne talenty żony często przyczyniały się do złagodzenia konfliktów, w które wdawał się pełen temperamentu artysta.

Giuseppe Verdi, Va, pensiero — chór z III aktu operu Nabucco 

Do 1849 r. Verdi w błyskawicznym tempie skomponował aż 14 oper, składających się na pierwszy okres jego twórczości, który — za względu na ogrom pracy — sam określał jako lata na galerach. Międzynarodową sławę przyniosły mu jednak dopiero kolejne dzieła operowe: Rigoletto (wg Król się bawi Victora Hugo), Trubadur, Traviata (wg Damy kameliowej Aleksandra Dumasa), Moc przeznaczenia, Bal maskowy. Wpływy włoskiej opery heroicznej (Gaetano Dionizettiego i Vincenzo Belliniego) oraz wielkiej opery francuskiej (Giacomo Meyerbeera) stopniowo ustąpiły własnym rozwiązaniom kompozytorskim Verdiego, trwale zmieniając historię gatunku. Miejsce popisowych arii zajmują recytatywy z akompaniamentem orkiestrowym, sama zaś orkiestra zyskuje wyraźnie na znaczeniu, tworząc muzyczną charakterystykę poszczególnych ustępów i postaci scenicznych.

W kolejnych, późnych dziełach (Don Carlos wg Friedricha Schillera, Aida oraz ostatnie Otello i Falstaff libretta autorstwa Arrigo Boito wg Williama Szekspira) zanika także ścisły podział na numery (arie, ensemble, chóry), które dotąd wstrzymywały płynny rozwój akcji scenicznej. Te nowatorskie zmiany zbliżają koncepcję operowego dzieła scenicznego do postulatów Ryszarda Wagnera, do których jednak Verdi dochodzi na swój sposób, nie ulegając bezpośrednim wpływom nośnych idei z Bayreuth, a przede wszystkim nie rezygnując z włoskiego stylu kantylenowego (bel canto).

Podczas współpracy z Arrigo Boito nad Otellem zresztą — o czym świadczy korespondencja — kompozytor w co najmniej równym stopniu, co librecista decydował o kształcie dramatu jako całości, ingerując znacząco w proces powstawania tekstu tak, by uzyskać w połączeniu z muzyką możliwie największą spójność dramatyczną. Duet Verdi-Boito dokonał zarazem romantycznej reinterpretacji dramatu Szekspira, czyniąc zeń nie tyle opowieść o miłości i zdradzie, co sugestywny obraz walki dobra (Otello i Desdemona) z demonicznym złem (ucieleśnionym przez Jago, centralną postać opery).

Wśród scenicznych dzieł Verdiego znajduje się kilka wyjątków. Z zaledwie kilku kompozycji religijnych największą sławę zyskało jego przepiękne Requiem napisane po śmierci przyjaciela, poety Alessandro Manzoniego. Operowy styl tego utworu przysporzył mu jednak zdecydowanych przeciwników w kościele, gdzie na wiele lat zabroniono jego wykonywania. Jedyną czysto instrumentalną kompozycją Verdiego (pozostałe zniszczył) jest jego Kwartet smyczkowy e-moll, choć i w nim — zamkniętym w klasycznej formie kwartetowej — doszukać się można typowo operowej melodyjności.

Giuseppe Verdi, Requiem 

Za jedną z przyczyn pogorszenia się stanu zdrowia sędziwego kompozytora uważa się zabójstwo króla Włoch Umberta I. Pół roku później (w styczniu 1901 r.) Verdi umarł w Mediolanie. Jego przyjaciel, słynny dyrygent Arturo Toscanini, zgromadził na pogrzebie 900-osobowy zespół wykonawczy, by poprowadzić Va, pensiero (Leć myśli – chór z opery Nabucco), przy którego dźwiękach tysiące Włochów oddały hołd kompozytorowi. 

dr Sylwia Zabieglińska

 

Ciekawostki

Nazwisko Verdiego samo w sobie stało się aluzją polityczną. Okrzyk Viva Verdi! (niech żyje Verdi) oznaczał coś więcej niż podziw dla kompozytora. Zaszyfrowane w nim było bowiem hasło Viva V(ittoro) E(manuelo) R(e) D'I(talia)  — Niech żyje Wiktor Emanuel (II) Król Włoch!, który miał zostać pierwszym władcą zjednoczonego kraju. Sam kompozytor zaangażował się w działalność polityczną. W 1859 roku uzyskał mandat posła parlamentu Parmy i Modemy, a dwa lata później — pierwszego parlamentu włoskiego. Wkrótce powrócił jednak do muzyki.

Konserwatorium mediolańskie, do którego Verdi nie został przyjęty w młodości, poprosiło sławnego już kompozytora o zgodę na nadanie uczelni jego imienia. Verdi nie bez satysfakcji odmówił.

drukuj pdf

zobacz również:

Britten Benjamin (1913-1976) +dodaj do schowka
Wiedza
Kompozytorzy

Odnowiciel wielkiej tradycji opery angielskiej, w swej twórczości duże znaczenie przypisywał etycznemu namysłowi artysty nad współczesnością

Paderewski Ignacy Jan (1860–1941) +dodaj do schowka
Wiedza
Kompozytorzy

Paderewski to jedyny polski kompozytor, który zrobił tak zawrotną międzynarodową karierę za życia i którego znaczenie było tak istotne nie tylko w obszarze sztuki

Bellini Vincenzo (1801-1835) +dodaj do schowka
Wiedza
Kompozytorzy

Bellini to, obok Donizettiego, najsłynniejszy przedstawiciel bel canta

Donizetti Gaetano (1797-1848) +dodaj do schowka
Wiedza
Kompozytorzy

Jeden z najważniejszych kompozytorów opery włoskiej, zarówno w odmianie poważnej, jak i komicznej