Zostałeś zalogowany. Za X sek. strona zostanie przeładowana.
×zamknij
Korzystaj z serwisu jako: Dzięki temu otrzymasz treści dopasowane do Twoich potrzeb.
Zobacz również:
< powrót

Rachmaninow Sergiusz (1873-1943)

epoka: romantyzm, xx wiek

Kompozytor, pianista i dyrygent, jeden z ostatnich reprezentantów tzw. rosyjskiego romantyzmu

Sergiej Rachmaninow urodził się w Siemionowie, w okręgu niżnonowogrodzkim w Rosji 20 marca (według kalendarza juliańskiego — czyli tzw. starego porządku), a więc 1 kwietnia według kalendarza gregoriańskiego.

Pierwsze muzyczne kroki stawiał pod okiem matki, absolwentki klasy fortepianu w konserwatorium w Petersburgu. Później sam został wychowankiem tej uczelni, a rodzina przeniosła się do Petersburga. Po kilku latach nauki Rachmaninow został wysłany do Moskwy, by w tamtejszym konserwatorium kontynuować naukę gry na fortepianie u Aleksandra Silotiego. Uczył się też harmonii (u Antona Arenskiego) i kontrapunktu (u Sergieja Taniejewa) — przedmiotów niezbędnych dla przyszłego kompozytora. W wieku 15 lat Rachmaninow napisał swoje pierwsze kompozycje — Scherzo w stylu Mendelssohna i kilka utworów na fortepian, pracował także nad swoją pierwszą operą zatytułowaną Esmeralda, której jednak nigdy nie ukończył.

W 1892 roku odbyła się premiera I Tria elegijnego Rachmaninowa, a na zakończenie konserwatorium przedstawił publiczności jednoaktową operę Aleko, za którą otrzymał najwyższą ocenę i złoty medal na zakończenie studiów. Miał wówczas niespełna 20 lat. Po zakończeniu oficjalnej edukacji skupił się na komponowaniu. W kolejnych latach powstało m.in. słynne fortepianowe Preludium cis-moll, a także Pieśni op. 4 i 8 i II trio elegijne poświęcone pamięci zmarłego Piotra Czajkowskiego. To nazwisko w kontekście twórczości Rachmaninowa będzie miało wielkie znaczenie, a Rachmaninow, choć działający w XX wieku, stanie się jednym z największych kontynuatorów romantycznej tradycji rosyjskiej, wbrew panującym modom i muzycznym rewolucjom, które wstrząsnęły muzyką europejską w pierwszych dekadach XX stulecia.

W styczniu 1895 roku Rachmaninow rozpoczął pracę nad dziełem, które w negatywny sposób zaważyło na jego życiu. Podjął się wyzwania skomponowania symfonii — gatunku, który był kwintesencją zdobyczy XIX wieku. Prawykonanie odbyło się dwa lata później — w marcu 1897 roku i zakończyło się katastrofą. Orkiestrę prowadził nieprzygotowany i nie w pełni dysponowany Aleksander Głazunow, a krytycy nie zostawili na młodym kompozytorze suchej nitki. To dramatyczne wydarzenie przygniotło Rachmaninowa do tego stopnia, że nie był w stanie komponować przez 3 lata. Wybawieniem z opresji było wsparcie rosyjskiego przemysłowca Sawwy Mamontowa, który zaangażował Rachmaninowa jako dyrygenta do jego Moskiewskiej Opery Prywatnej. Powrót do komponowania zapewniła mu jednak dopiero kuracja odbyta pod okiem Nikolaja Dahla — rosyjskiego lekarza stosującego w terapii hipnozę. Po trzyletnim milczeniu Rachmaninow powrócił jako kompozytor w wielkim stylu, pisząc swój największy przebój czyli II Koncert fortepianowy c-moll. Prawykonanie było sukcesem i szybko powstały kolejne znakomite utwory — m.in. Sonata na wiolonczelę i fortepian, a kilka lat później II Symfonia i opera Francesca da Rimini, w 1909 roku III Koncert fortepianowy (uchodzący za jeden z najtrudniejszych utworów tego gatunku, jakie kiedykolwiek powstały) i mroczna, znakomita kompozycja orkiestrowa zatytułowana Wyspa umarłych, a w 1915 roku wielkie dzieło na chór mieszany a cappella Nieszpory Całonocne czuwanie. Po sukcesie II Koncertu fortepianowego Rachmaninow ułożył sobie także życie osobiste, ożenił się i wraz z żoną i dwiema córkami wiele czasu spędzał w odziedziczonej rodzinnej posiadłości w Iwanowce.

Sergiusz Rachmaninow, II koncert fortepianowy

Rewolucja 1917 roku zmiotła ją z powierzchni ziemi, a kompozytor opuścił Rosję. Mieszkał w Sztokholmie, Kopenhadze, aż wreszcie trafił do Stanów Zjednoczonych. Tam prowadził niezwykle intensywną działalność pianistyczną — zarówno koncertując, jak i nagrywając dla wytwórni Victor Talking Machine Company. W 1921 roku kupił dom w Nowym Jorku i urządził go na wzór posiadłości w utraconej Iwanowce. Po 1923 roku często przyjeżdżał na koncerty do Europy, grywał podczas nich swoje kompozycje (II i III Koncert), ale także utwory Chopina, Liszta, Bacha, Beethovena i Schuberta. W latach 30. wybudował willę nad Jeziorem Czterech Kantonów i tam spędzał najwięcej czasu. Sytuacja zmieniła się w 1939 roku, ostatni koncert w Europie dał 11 marca, a potem na stałe powrócił do Stanów Zjednoczonych. W 1940 roku powstała jego ostatnia kompozycja Tańce symfoniczne op. 45 dla Orkiestry Filadelfijskiej i Eugene’a Ormandy’ego. Sergiusz Rachmaninow zmarł na raka płuc w Beverly Hills 28 marca 1943 roku.

Agata Kwiecińska

  

Do posłuchania w Kanonie Muzykoteki Szkolnej:

- II Koncert fortepianowy c-moll

drukuj pdf

zobacz również:

Paderewski Ignacy Jan (1860–1941) +dodaj do schowka
Wiedza
Kompozytorzy

Paderewski to jedyny polski kompozytor, który zrobił tak zawrotną międzynarodową karierę za życia i którego znaczenie było tak istotne nie tylko w obszarze sztuki

Bellini Vincenzo (1801-1835) +dodaj do schowka
Wiedza
Kompozytorzy

Bellini to, obok Donizettiego, najsłynniejszy przedstawiciel bel canta

Donizetti Gaetano (1797-1848) +dodaj do schowka
Wiedza
Kompozytorzy

Jeden z najważniejszych kompozytorów opery włoskiej, zarówno w odmianie poważnej, jak i komicznej

Weber Carl Maria (1786-1826) +dodaj do schowka
Wiedza
Kompozytorzy

Jeden z wielkich kompozytorów epoki romantycznej, nazywany ojcem opery niemieckiej. Jego operę Der Freischütz (Wolny strzelec) uważa się za kwintesencję romantyczności i zapowiedź dramatów muzycznych Ryszarda Wagnera