Zostałeś zalogowany. Za X sek. strona zostanie przeładowana.
×zamknij
Korzystaj z serwisu jako: Dzięki temu otrzymasz treści dopasowane do Twoich potrzeb.
Zobacz również:
< powrót

Machaut de Guillaume (ok. 1300-1377)

epoka: średniowiecze

Czołowy przedstawiciel ars nova, mistrz motetu izorytmicznego, pisał także liczne pieśni i ballady, a także wiersze poetyckie. Do historii przeszedł jako autor pierwszego wielogłosowego opracowania mszy

Francuski poeta i kompozytor (ur. w Reims albo w Machaut, w Szampanii), jeden z największych twórców XIV wieku. Guillaume de Machaut [wym. gijom de maszo] kształcił się najprawdopodobniej we francuskim Reims [wym. Ręs]. Przez wiele lat był sekretarzem na dworze króla Czech, Jana Luksemburskiego, z orszakiem którego wiele podróżował (od ok. 1323 do 1346 r., kiedy król zginął walcząc w słynnej bitwie pod Crécy), odwiedzając m.in. Polskę. W 1334 roku od papieża Benedykta XII otrzymał prebendę w Reims, gdzie osiadł ok. 1340 r. jako kanonik katedry Notre Dame i z niewielkimi przerwami mieszkał tam do śmierci.

Twórczość muzyczna Guillaume'a de Machaut to największy zbiór wielogłosowych dzieł muzycznych skomponowanych przez jednego twórcę okresu ars nova, jaki przetrwał do naszych czasów. W jego spuściźnie literackiej — jest autorem aż 400 wierszy — obok konwencjonalnej dworskiej tematyki i wypowiedzi alegorycznych w literackiej pojawiły się elementy realizmu — opisy rzeczywistych wydarzeń i osobistych przeżyć autora — zwiastujące humanistyczne tendencje w literaturze.

Na twórczość kompozytorską Guillaume'a de Machaut składają się: pierwsze znane w historii muzyki wielogłosowe opracowanie mszy (ordinarium missae) będące dziełem jednego twórcy (La messe de Nostre Dame), 23 motety, David hoquetus — motet instrumentalny z zastosowaniem techniki hoketowej, liczne opracowania pieśni, wśród których dominują dwu- i trzygłosowe ballady (42) i rondeaux (22) oraz głównie monofoniczne opracowania virelais (33), określane przez kompozytora jako chansons baladées i mające taneczny charakter, a także lais (19).

Jedyne dzieło Machaut powiązane z liturgią kościoła katolickiego, czterogłosowa La messe de Nostre Dame, wykorzystuje technikę izorytmiczną (w częściach Kyrie, Sanctus, Agnus Dei oraz Ite missa est) i konduktową (Gloria i Credo). Dzieło stanowi prototyp piętnastowiecznych opracowań cykli mszalnych, w których dążono do jednolitości tematycznej cyklu.

Większość motetów Guillaume'a de Machaut to kompozycje trzygłosowe, wykorzystujące technikę izorytmiczną, rozwijaną także w twórczości Philippe’a de Vitry. Tenor motetów oparty jest głównie na materiale zaczerpniętym z zasobu monodycznych śpiewów gregoriańskich. Większość dzieł skomponowano do tekstów francuskich, sześć — do łacińskich, dwa — wykorzystując mieszane teksty łacińsko-francuskie, odwołujące się do tradycji motetu XIII-wiecznego. W utworach dominuje tematyka miłosna, sporadycznie autor odwołuje się w tekstach do wydarzeń historycznych.

Opracowania pieśni uchodzą za najbardziej nowatorski dział twórczości Guillaume'a de Machaut, który widział ścisły związek pomiędzy poezją a muzyką. Zasługą kompozytora jest utrwalenie wykształconych w twórczości truwerów, poetycko-muzycznych schematów forme fix w wielogłosowych opracowaniach rond i ballad: AB Aa ab AB (rondo) oraz AAB (ballada).

Ballady zostały opracowane z użyciem szczególnie wyrafinowanych środków muzycznych. Pojawiają się w nich nie tylko nietypowe układy głosowe, ale też technika hoquetus, kanony, izorytmia, politekstowość (ballady z dwoma i trzema tekstami), a więc zabiegi techniczne znane z twórczości motetowej. W balladach komponowanych u schyłku życia kompozytor stosował bardzo ciekawe, nowatorskie rozwiązania brzmieniowe (alteracje) i skomplikowane, wysublimowane układy metrorytmiczne.

dr hab. Irena Bieńkowska

 

Ciekawostki 

Nazwisko Machaut prawdopodobnie pochodzi od nazwy miasteczka położonego w regionie Ardenne, blisko miasta Reims.  

Twórczość Guillaume’a de Machaut była niezwykle popularna jeszcze na początku XV wieku i stanowiła wzór dla muzyki tego czasu.

drukuj pdf

zobacz również:

Perotinus (2 poł. XII w. – 1 poł. XIII w.) +dodaj do schowka
Wiedza
Kompozytorzy

Jeden z najwybitniejszych kompozytorów średniowiecza, związany z katedrą Notre Dame w Paryżu

Hildegarda z Bingen (1098-1179) +dodaj do schowka
Wiedza
Kompozytorzy

Jedna z najsłynniejszych postaci średniowiecza. Mniszka, uczona, pisarka, kompozytorka. Autorka jednogłosowych śpiewów religijnych

Vitry de Philippe (1291-1361) +dodaj do schowka
Wiedza
Kompozytorzy

Najważniejszy — obok Guillaume’a de Machaut — przedstawiciel muzyki francuskiej późnego średniowiecza

Mikołaj z Radomia (przełom XIV i XV wieku) +dodaj do schowka
Wiedza
Kompozytorzy

Pierwszy polski kompozytor znany z nazwiska, autor muzyki w stylu ars subtilior i szkoły burgundzkiej. Jedyne 9 zachowanych utworów świadczą o rzemiośle kontrapunktycznym najwyższej próby