Zostałeś zalogowany. Za X sek. strona zostanie przeładowana.
×zamknij
Korzystaj z serwisu jako: Dzięki temu otrzymasz treści dopasowane do Twoich potrzeb.
Zobacz również:
gatunek: wokalne

Responsoria zyskały szczególne miejsce w nabożeństwie zwanym jutrznią, odprawianym o świcie

Łacińskim słowem responsorium określamy jeden z podstawowych typów śpiewów chorałowych. Zazwyczaj składa się ono ze śpiewu kantora, przeplatanego chóralnym refrenem. Takie naprzemienne wykonywanie melodii przez solistę i chór nazywamy śpiewem responsorialnym (w odróżnieniu od śpiewu antyfonalnego, polegającego na naprzemiennym śpiewie dwóch chórów). Responsoria wchodziły w skład nabożeństw oficjum (czyli godzin kanonicznych), przy czym szczególne miejsce zyskały w nabożeństwie odprawianym o świcie, zwanym jutrznią. Pojawiały się tam po czytaniach Biblii, a ich tematyka była ściśle powiązana z konkretnym świętem roku liturgicznego.

Responsoria – podobnie jak antyfony – mogły wyglądać rozmaicie. Od ich cech muzycznych ważniejsze było miejsce w liturgii i wspomniany już sposób wykonania. Zdarzały się responsoria rozbudowane, z dużym udziałem melizmatów (w jutrzniach), a także responsoria krótkie i proste pod względem melodycznym. Melodie responsoriów często wykorzystywane były w funkcji cantus firmus w utworach polifonicznych – spotykamy je już w organach Leoninusa i Perotinusa. W renesansie sięgali po nie kompozytorzy angielscy i franko-flamandzcy. W drugiej połowie XVI wieku popularnością cieszyły się zwłaszcza responsoria wchodzące w skład „ciemnych jutrzni” odprawianych w Wielkim Tygodniu. Opracowali je polifonicznie – dla przykładu – Gesualdo da Venosa i hiszpański kompozytor Thomás Luis de Victoria. Po nich muzykę do ciemnych jutrzni skomponowało jeszcze wielu kompozytorów; jednym z nich był Michael Haydn – brat słynnego Józefa Haydna.

dr Paweł Gancarczyk

 

drukuj pdf

zobacz również:

Ballada (średniowiecze) +dodaj do schowka
Wiedza
Gatunki

Już w średniowieczu komponowano ballady, które nie miały nic wspólnego z późniejszymi balladami romantycznymi

Psalm +dodaj do schowka
Wiedza
Gatunki

Znaczenie słowa psalm jest bardzo szerokie, kryją się pod nim rozmaite teksty wysławiające Boga

Antyfona +dodaj do schowka
Wiedza
Gatunki

Antyfona należy do najczęściej występujących śpiewów chorałowych

Chanson +dodaj do schowka
Wiedza
Gatunki

Francuska nazwa pieśni, odnosi się zwykle do starej francuskiej pieśni, podobnej do madrygału