Zostałeś zalogowany. Za X sek. strona zostanie przeładowana.
×zamknij
Korzystaj z serwisu jako: Dzięki temu otrzymasz treści dopasowane do Twoich potrzeb.
Zobacz również:
< powrót

Ballada (średniowiecze)

gatunek: wokalne

Już w średniowieczu komponowano ballady, które nie miały nic wspólnego z późniejszymi balladami romantycznymi

Termin „ballada” kojarzy się głównie ze śpiewanymi balladami Franciszka Schuberta czy też fortepianowymi balladami Fryderyka Chopina. Jednak już w średniowieczu komponowano ballady, które z tymi romantycznymi nie miały wiele wspólnego. Pojawiły się one już w jednogłosowej twórczości trubadurów i truwerów. Wbrew swojej nazwie – która wywodzi się z prowansalskiego słowa oznaczającego tańczenie – nie miały one charakteru tanecznego. Często opowiadały natomiast o miłości, a forma poetyckiego tekstu wpływała bezpośrednio na formę muzyczną. Ballady mogły składać się z trzech zwrotek, na które z kolei składało się minimum siedem wersów. Wersy te rozdzielano pomiędzy dwie części melodii (oznaczmy je jako A i B), z których pierwszą część powtarzano (z różnymi wersami tekstu). Taką budowę utworu muzycznego ujmuje się w schemat literowy AAB, przy czym B jest refrenem zamykającym każdą z kilku strof.

Z czasem zaczęto komponować wielogłosowe ballady – znajdujemy je między innymi w twórczości Guillaume’a de Machaut. Jednakże szczególną popularnością cieszyły się ballady w pierwszej połowie XV wieku (w okresie tzw. szkoły burgundzkiej, reprezentowanej przez Guillaume’a Dufaya). W Polsce zachowały się dwie ballady Mikołaja Radomskiego. Nieco później o tego rodzaju utworach zupełnie zapomniano, a kompozycjom o tematyce miłosnej zaczęto nadawać inne formy. Wrócono do nich dopiero w XVIII wieku – ale to już inne ballady i inna historia.

dr Paweł Gancarczyk

drukuj pdf

zobacz również:

Responsorium +dodaj do schowka
Wiedza
Gatunki

Responsoria zyskały szczególne miejsce w nabożeństwie zwanym jutrznią, odprawianym o świcie

Magnifikat +dodaj do schowka
Wiedza
Gatunki

Pieśń Magnifikat wchodziła w skład nieszporów, czyli nabożeństwa wieczornego, w którym odgrywała ważną rolę

Laendler +dodaj do schowka
Wiedza
Gatunki

Prototyp walca, austriacki taniec ludowy, w niezbyt szybkim tempie na 3/4

Scherzo +dodaj do schowka
Wiedza
Gatunki

Scherzo ma metrum 3/4, żywe tempo, a w cyklu sonatowym zastępuje menueta