Zostałeś zalogowany. Za X sek. strona zostanie przeładowana.
×zamknij
Korzystaj z serwisu jako: Dzięki temu otrzymasz treści dopasowane do Twoich potrzeb.
Zobacz również:
< powrót

Henryk Mikołaj Górecki | III Kwartet smyczkowy „…pieśni śpiewają” op. 67

rodzaj: instrumentalne
kompozytor: Henryk Mikołaj Górecki
III Kwartet smyczkowy „…pieśni śpiewają” op. 67

Jeden z trzech kwartetów napisanych przez Góreckiego dla Kronos Quartet

Historia powstania III Kwartetu smyczkowego „…pieśni śpiewają…” Góreckiego jest długa i skomplikowana. David Harrington, dyrektor artystyczny amerykańskiego Kronos Quartet, dla którego Górecki napisał dwa poprzednie kwartety, tuż po prawykonaniu drugiego z nich poprosił kompozytora o kolejny utwór. Okazało się jednak, że tym razem na realizację zamówienia musiał czekać wyjątkowo długo, bo choć kilka osób potwierdziło, że już w połowie lat 90. Górecki pokazywał im gotowy nowy kwartet, a sam Harrington podczas spotkania z kompozytorem w Nowym Jorku w 1995 roku usłyszał od niego, że utwór jest właściwie skończony, to do jego prawykonania doszło dopiero w 2005 roku.

Dlaczego kompozytor czekał aż dekadę, by wypuścić w świat swój ostatni kwartet smyczkowy? Trudno znaleźć odpowiedź na to pytanie tym bardziej, że utwór to niezwykły, by nie powiedzieć – skończone arcydzieło.

Trwająca niemal godzinę kompozycja składa się z pięciu części, z których tylko najkrótsza (4-minutowa część centralna) przynosi pewne ożywienie i rozjaśnienie nastroju, dalekie jednak od żywiołowości i tanecznego zapamiętania szybkich odcinków poprzednich kwartetów kompozytora. Pozostałe partie utworu (wszystkie o zbliżonym czasie trwania – około 12 minut), przepełnia atmosfera głębokiego, nabrzmiałego smutkiem liryzmu. Przejmująca ekspresja dzieła zostaje osiągnięta dzięki maksymalnej oszczędności środków wyrazu (np. za sprawą powtarzanych krótkich motywów i pojedynczych, niskich dźwięków czy spowolnionego czasu narracji). Niesłychanie intymny, refleksyjny, pełen skupienia, żałobny wręcz ton utworu przenika słuchacza do głębi.

Całość robi wstrząsające wrażenie, współgrając doskonale z wybranym przez kompozytora poetyckim mottem kwartetu – słowami czterowiersza rosyjskiego poety Władimira Chlebnikowa: „Gdy umierają rumaki – dyszą / Gdy umierają zioła – schną / Gdy umierają słońca – nagle gasną / Gdy umierają ludzie – śpiewają pieśni”. Górecki napisał „pieśń” poruszającą i niezwykle osobistą w wyrazie, bez wątpienia odwołującą się do spraw ostatecznych. Być może to właśnie z tego powodu tak długo zwlekał z upublicznieniem utworu?

Konteksty

Kompozytor zdecydowanie dystansował się do prób twierdzenia, że III Kwartet został zainspirowany przez poezję Chlebnikowa, czemu dał dobitny wyraz w rozmowie z Małgorzatą i Marcinem Gmysami.

Bardzo interesujące są opublikowane w dwutygodnik.com wspomnienia Marcina Gmysa związane z utworem. W pierwszym muzykolog przywołuje pewien jesienny wieczór 2002 roku, gdy był świadkiem prywatnego, fortepianowego wykonania III Kwartetu. W drugim relacjonuje spotkanie Góreckiego z Krzysztofem Pendereckim podczas Festiwalu Kompozytorów Polskich w Bielsku-Białej w 2005 roku, na którym III Kwartet został prawykonany, oraz tajemne porozumienie obydwu mistrzów w sprawie Adagia z Kwintetu Franza Schuberta.

drukuj pdf

zobacz również:

Gustaw Holst | Suita Św. Pawła +dodaj do schowka
Multimedia
Utwory

Napisana z wdzięczności dla szkoły, która ofiarowała kompozytorowi dźwiękoszczelne miejsce do pracy

Karol Szymanowski | 3 Mazurki op. 50 +dodaj do schowka
Multimedia
Utwory

Muzyka ludowa Mazowsza i Kujaw połączona z folklorem Podhala

Wojciech Kilar | Temat główny z serialu „Rodzina Połanieckich” +dodaj do schowka
Multimedia
Utwory

Jedna z najbardziej znanych filmowych melodii Kilara