Zostałeś zalogowany. Za X sek. strona zostanie przeładowana.
×zamknij
Korzystaj z serwisu jako: Dzięki temu otrzymasz treści dopasowane do Twoich potrzeb.
Zobacz również:
< powrót

Valentin Bakfark | Czarna krowa

kompozytor: Valentin Bakfark
rodzaj: instrumentalne
Czarna krowa | Valentin Bakfark

O węgierskim kompozytorze pracującym na dworze polskiego króla pisał już Jan Kochanowski: „Nie każdy weźmie po Bekwarku lutniej”

Polską kulturę muzyczną renesansu tworzyli nie tylko kompozytorzy rodzimi – tacy jak Wacław z Szamotuł czy Mikołaj Gomółka – lecz również zatrudniani na dworze królewskim muzycy zagraniczni. Byli wśród nich Włosi, Niemcy i Flamandowie, ale chyba największą renomą cieszył się Valentin Bakfark (1506/07–1576) – lutnista i kompozytor węgierski, urodzony w Siedmiogrodzie (obecnie w Rumunii). Protektorem Bakfarka (pisanego też Bekfark, Bekwark) był król Zygmunt August, a do miłośników jego talentu należał między innymi Jan Kochanowski, który poświęcił mu jedną z fraszek. Węgierski lutnista zdobył sławę również poza Polską – wiele podróżował po Europie, a pod koniec życia osiadł w Padwie. Stał się symbolem kunsztu muzycznego: ukuło się nawet powiedzenie – zaczerpnięte z kolejnej fraszki Kochanowskiego – „Nie każdy weźmie po Bekwarku lutniej”. Rzeczywiście: każda dziedzina sztuki i każda epoka ma swoich mistrzów, którym trudno dorównać.

Bakfark opublikował wybór swoich utworów w Krakowie w 1565 roku, ale część jego twórczości zachowała się wyłącznie w rękopisach. Często są to opracowania na lutnię kompozycji wokalnych (zjawisko takie nazywamy intawolacją). Było to zgodne z duchem epoki, doceniającej walory głosu ludzkiego i wyrażającej się głównie w takich formach jak msza, motet czy madrygał. Jednakże Bakfark pozostawił po sobie również cały szereg utworów oryginalnie skomponowanych na lutnię. Zalicza się do nich kompozycja opatrzona tytułem Czarna krowa. Wiele tu imitacji, wariacyjnych odmian tematów i typowo lutniowej ornamentyki. Odnaleźć można motywy typowe dla muzyki instrumentalnej tamtych czasów, a niektóre figury muzyczne nasuwają skojarzenia z popularnym wówczas tematem wykorzystywanym w muzyce instrumentalnej O guardame las vacas. Ten hiszpański tytuł mógłby brzmieć w polskim przekładzie „Popilnuj mi krów!”. Skąd te krowie tematy w muzyce lutniowej – trudno już dzisiaj dociec.

 

dr Paweł Gancarczyk

 

„Grający na lutni”, Giovanni Caravaggio, Wikimedia Commons, PD

 

drukuj pdf

zobacz również:

Josquin des Prez | El grillo +dodaj do schowka
Kanon

Niderlandzcy kompozytorzy i kapelmistrzowie, w tym również Josquin des Prez, byli w renesansie specjalistami cenionymi w całej Europie

Mateo Flecha | La Guerra +dodaj do schowka
Kanon

Quodlibety – czyli żartobliwe utwory katalońskiego kompozytora

Mikołaj Gomółka | Kleszczmy rękoma +dodaj do schowka
Kanon

Muzyka do biblijnego psalmu w przekładzie Jana Kochanowskiego