Zostałeś zalogowany. Za X sek. strona zostanie przeładowana.
×zamknij
Korzystaj z serwisu jako: Dzięki temu otrzymasz treści dopasowane do Twoich potrzeb.
Zobacz również:
< powrót

Karol Szymanowski | I Koncert skrzypcowy

kompozytor: Karol Szymanowski
rodzaj: instrumentalne
I Koncert skrzypcowy | Karol Szymanowski

Tą kompozycją Szymanowski zerwał z tradycją romantyczną i otworzył się na XX wiek

To jedno z najwybitniejszych muzycznych osiągnięć Karola Szymanowskiego, twórcy polskiego modernizmu, kompozytora znanego na całym świecie. Uznawany za pierwszy nowoczesny koncert skrzypcowy, zrywający z tradycją romantyczną i otwierający się na wiek XX.

Utwór powstał w lecie 1916 roku w Zarudziu, posiadłości Józefa Jaroszyńskiego, gdzie Szymanowski spędził dwa lata na zaproszenie gospodarza. Czas ten upływał w spokoju i koncentracji na pracy twórczej, czego efektem jest szereg bardzo udanych utworów skomponowanych w tym okresie (Mity, Maski, Metopy, III Symfonia i in.).

Prawdopodobną inspiracją przy pracy nad I Koncertem skrzypcowym był poemat Tadeusza Micińskiego Noc majowa. Utwór Szymanowskiego także jest swego rodzaju poematem na skrzypce i orkiestrę, zaś jego charakter jest najczęściej określany jako „baśniowo-fantastyczny”. Czas powstania I Koncertu skrzypcowego zbiega się z fascynacją kompozytora kulturą basenu Morza Śródziemnego i Orientu. Aurę oniryczności buduje wyrafinowana, przeważnie atonalna harmonika oraz orientalnie meandrująca melodyka partii skrzypiec. Muzyce Szymanowskiego przypisuje się też cechy żarliwej namiętności, wręcz erotyzmu emanującego z oryginalnie zinstrumentowanej partii orkiestry.

I Koncert skrzypcowy odbiega od typowych dla tego gatunku rozwiązań formalnych. Zamiast romantycznej wirtuozerii, mamy tu pogłębioną ekspresję uzyskaną dzięki organicznej jedności partii skrzypiec i orkiestry. Szymanowski dedykował swój Koncert skrzypkowi Pawłowi Kochańskiemu, który asystował kompozytorowi przy pracy i napisał efektowną kadencję.

Wybuch rewolucji październikowej uniemożliwił prawykonanie utworu w Petersburgu w roku 1917. Odbyło się ono dopiero sześć lat później w Filharmonii Warszawskiej. Solistą był nie Kochański, lecz Józef Ozimiński, orkiestrą dyrygował Emil Młynarski. W wykonaniu Pawła Kochańskiego I Koncert skrzypcowy Karola Szymanowskiego zabrzmiał dopiero w 1924 roku w Nowym Jorku, pod batutą Leopolda Stokowskiego.

Muzyczne walory I Koncertu skrzypcowego Karola Szymanowskiego doceniał już Alban Berg, studiując partyturę utworu w trakcie pracy nad własnym Koncertem skrzypcowym „Pamięci Anioła”. Blisko sto lat od powstania jest on jednym z najczęściej wykonywanych utworów Szymanowskiego. Doczekał się licznych nagrań w wykonaniu i pod batutą tak wybitnych muzyków, jak Konstanty Andrzej Kulka, Kaja Danczowska, Frank Peter Zimmermann, Simon Rattle czy Pierre Boulez.

 

Monika Pasiecznik

 

Fot. Rocky Raybell, Flickr, CC BY

drukuj pdf

zobacz również:

Édouard Lalo | Symfonia hiszpańska d-moll op. 21 +dodaj do schowka
Kanon

Twór pośredni między symfonią i koncertem skrzypcowym

Aram Chaczaturian | Taniec z szablami z baletu Gajane +dodaj do schowka
Kanon

Kompozycja z gatunku wszechobecnych – pojawia się w filmach, reklamach, przeróbkach popowych i rockowych 

Włodzimierz Kotoński | Etiuda na jedno uderzenie w talerz +dodaj do schowka
Kanon

Pierwszy polski utwór muzyki elektroakustycznej

Olivier Messiaen | Turangalila +dodaj do schowka
Kanon

Część muzycznego tryptyku inspirowanego mitem o Tristanie i Izoldzie